1 op 10 fietsers leest al rijdend berichten.

Persbericht

8 oktober 2026. Een gsm in de hand houden tijdens het rijden is niet alleen verboden voor automobilisten, ook fietsers en e-stepgebruikers moeten hun toestel aan de kant laten. Uit een nieuwe studie van verzekeraar Baloise en Vias institute blijkt dat 1 op de 10 fietsers al rijdend berichten leest. Bovendien was 1 op de 10 e-steppers het voorbije jaar betrokken in een ongeval door gsm-gebruik. Dit toont aan hoe de ‘altijd-bereikbaar-reflex’ onze verkeersveiligheid onder druk zet. Afleiding door gsm-gebruik is geen exclusief probleem bij autobestuurders; de behoefte om ook op de fiets of e-step altijd bereikbaar te zijn en het gevoel van ‘ik kan dit wel’ halen het onderweg nog te vaak van de aandacht voor het verkeer.

Vandaag en morgen zal de politie bestuurders opnieuw extra controleren op afleiding achter het stuur. Naar aanleiding van die actie hebben Baloise en Vias insitute onderzocht in welke mate ook de andere, kwetsbare weggebruikers afgeleid zijn in het verkeer. In ons land is het namelijk voor elke bestuurder verboden om de gsm te gebruiken, tenzij die in een daartoe bestemde houder bevestigd is, bijvoorbeeld om je navigatie-app te gebruiken. Uit nieuw onderzoek bij een representatief staal van 1.542 respondenten in België blijkt nochtans dat niet enkel automobilisten, maar ook kwetsbare weggebruikers regelmatig afgeleid zijn in het verkeer door gsm-gebruik. Dat gedrag vloeit niet enkel voort uit gemak en gewoonte; er is duidelijk sprake van een 'altijd-bereikbaar-reflex': 20 % van de bevraagden die regelmatig de e-step gebruiken, lezen een bericht tijdens hun rit, bij de fietsers ligt dit aantal op 10 %. Een even grote groep van e-steppers en fietsers geeft ook toe al rijdend foto’s te maken. Dat wil zeggen dat ze op dat moment al minstens één hand niet aan het stuur hebben.

We kennen het risico, maar denken dat het ons niet overkomt

De kennis over de risico’s van gsm-gebruik in het verkeer is nochtans duidelijk aanwezig. Acht op de tien respondenten erkennen dat gsm-gebruik gevaarlijk is tijdens het fietsen of steppen en steunen zelfs een verbod. Tegelijk denkt één op de vijf fietsers veilig te kunnen bellen met de gsm in de hand tijdens het rijden. Die tegenstelling tussen wat we weten en hoe we ons gedragen, wijst op een controle-illusie: het risico wordt erkend, maar men denkt dat het voor zichzelf beheersbaar blijft.

Directe gevolgen: 1 op 10 steppers betrokken in ongeval door gsm-gebruik

Afleiding in het verkeer speelt zich af op 3 niveaus die elkaar versterken. Eerst en vooral is er de visuele afleiding: wie naar een scherm kijkt, is visueel afgeleid en mist sneller wat er rondom hem of haar gebeurt.

Daardoor wordt het onmogelijk om alert te reageren op onverwachte situaties. Er is ook cognitieve afleiding: de aandacht zit bij het bericht, het gesprek of de melding, niet meer volledig bij het verkeer. Ten slotte is er ook fysieke of manuele afleiding: wie een gsm vasthoudt, heeft één hand niet meer beschikbaar om te sturen, te remmen of het evenwicht te bewaren. In de wagen, op de fiets of e-step is dat problematisch, omdat veilig rijden net vraagt dat je met beide handen het voertuig onder controle houdt.

De afleiding vertaalt zich dan ook in onveilig verkeersgedrag: rood licht negeren, tegen de richting in rijden of oversteken zonder te kijken, komen volgens de survey regelmatig voor. Bijna 20 % van de e-steppers en 10 % van de fietsers geeft toe al door het rood te zijn gereden omwille van gsm-gebruik; ongeveer een kwart van de e-steppers week van de baan af of reed tegen de richting in.

De gevolgen zijn opvallend: 10 % van de e-stepgebruikers en 3,5 % van de fietsers geeft aan het afgelopen jaar betrokken te zijn geweest bij een ongeval als gevolg van gsm-gebruik.

Angst voor controle, weinig effectieve boetes

Ook op het vlak van handhaving is er een opvallende kloof tussen perceptie en realiteit. 73,6 % van de fietsers schat de pakkans hoog in, terwijl slechts 2,3 % aangeeft het afgelopen jaar daadwerkelijk een boete te hebben gekregen.

Waarom we kijken: van verveling en FOMO tot bereikbaarheid en ‘mobiel kantoor’

Waarom we tijdens verplaatsingen op de fiets of met de e-step onze blik van de weg naar het scherm verplaatsen, hangt bovendien fundamenteel samen met onze leeftijd en de levensfase waarin we ons bevinden. Het onderzoek legt een breuklijn bloot tussen generaties:

Bij 18- tot 24-jarigen is schermgebruik tijdens verplaatsingen bijna een gewoonte. 71 % onder hen geeft aan dat dit voornamelijk voortkomt uit gemak, omdat het handig is om bijv. navigatie te gebruiken of om muziek te beluisteren. Eén op de vijf jongeren gebruikt de gsm dan weer uit verveling (21 %). Slechts één op de zes jongeren (16 %) gebruikt de gsm onderweg om bereikbaar te zijn voor noodgevallen, in tegenstelling tot de oudere generaties.
Bij de 25- tot 34-jarigen blijft het gebruik van de mobiele telefoon vanwege het gemak zeer gangbaar (68 %). Het gebruik van de mobiele telefoon uit verveling neemt daarentegen af (11 %), terwijl het percentage jongvolwassenen dat bereikbaar wil zijn wanneer dat nodig is, toeneemt (25 %).
Bij de 35- tot 44-jarigen neemt gsm-gebruik uit verveling af (16 %) in vergelijking met de 18 tot 24-jarigen. De gsm wordt eerder een mobiel kantoor of een maatschappelijk vangnet: men wil bereikbaar blijven voor werkafspraken, noodgevallen en de crèche of de school (27 %).
Bij 45-plussers komt het gebruik van de mobiele telefoon uit verveling helemaal niet meer voor, terwijl het gebruik van de mobiele telefoon om bereikbaar te blijven in geval van nood in deze leeftijdsgroep het meest voorkomt (40 %).

"Als verzekeraar zien we dat afleiding in het verkeer al lang niet meer exclusief een autoprobleem is. Dit onderzoek met Vias institute laat zien dat ook op de fiets en de e-step de gsm een vaste metgezel is. Opvallend is de controle-illusie: men erkent het gevaar, maar denkt vaak dat men het zelf wél onder controle heeft. Dat zorgt ervoor dat verschillende kwetsbare weggebruikers al minstens één ongeval meemaakten door gsm-gebruik. Als verzekeraar willen we niet alleen tussenkomen wanneer het misgaat, maar vooral helpen voorkomen dat het misgaat. De vraag is eenvoudig: is voortdurend bereikbaar zijn het risico op een ongeval waard?"

"Hoewel het risico om iemand ernstig te verwonden groter is wanneer automobilisten of vrachtwagenbestuurders al rijdend op hun gsm bezig zijn, is het gebruik ervan als e-stepper of fietser niet zonder risico en evenzeer verboden. Je brengt er niet alleen jezelf, maar ook anderen mee in gevaar omdat je minder goed oplet en fysiek minder controle hebt over je evenwicht. De boetes zijn voor alle bestuurders niet min: 202 euro als je betrapt wordt met de gsm al rijdend (tenzij die in een houder zit). In het verkeer heeft elke weggebruiker zijn verantwoordelijkheid, vandaar het belang om ook bij tweewielers te sensibiliseren over de problematiek van afleiding door de gsm."

Van ‘Wagen in, gsm uit’ naar alertheid voor elke weggebruiker

Met deze studie trekken Baloise en Vias institute de lijn van hun eerdere #AltijdAlert-campagne resoluut door. Waar de boodschap in 2023 nog luidde ‘Wagen in, gsm uit’, maken de nieuwe resultaten duidelijk dat alert zijn in het verkeer belangrijk is voor alle weggebruikers. Niet enkel de autobestuurder, maar ook wie fietst of met de e-step rijdt, moet de verleiding weerstaan om onderweg naar het scherm te grijpen.

De studie werd uitgevoerd op basis van een online vragenlijst (zelfgerapporteerde gegevens) in de periode tussen 31 maart 2026 en 5 mei 2026. 1.542 respondenten hebben deelgenomen, verspreid over heel België. Het panel is representatief voor leeftijd, geslacht en regio.

Alle kerncijfers uit de studie zijn terug te vinden in deze bijlage.